Blog van theatermaker Domenico Mertens
Ergens in november 2009 werd officieel afscheid genomen van ‘Theatergezelschap Vrienden van de Dansmuziek’. Na vier jaar en twaalf - voor een groot deel gesubsidieerde - theaterproducties bleek de naam voor teveel misverstanden te zorgen. Veel mensen dachten abusievelijk dat we een dansgezelschap of een muziekvereniging waren. De tijd leerde ons dat de naam ook qua stijl teveel verwarring schiep. Er waren enerzijds de theaterfestivalvoorstellingen onder leiding van Klemens Patijn en aan de andere kant de zaalproducties waar ik de regisseur van was.
Klemens zoekt in zijn werk de grens op met kleinkunst en muziektheater terwijl ik me veeleer laat typeren door een groteske en fysieke speelstijl binnen geëngageerde komedies. Hij werkt vanuit fascinaties en ik vanuit toneelteksten. Bovendien ben ik een regisseur, terwijl Klemens vooral een speler/maker is. Kortom, na vier jaar bleek dat we beiden een eigen kleur hadden gevonden, dat we die individueel moesten verder uitwerken en dat dit niet meer paste onder die mooie Bourgondische naam Vrienden van de Dansmuziek.
Gelukzaligheid overviel ons toen bleek dat de laatste officiële voorstelling van Vrienden van de Dansmuziek genomineerd was voor de serie Blind Date van het Theaterinstituut Nederland. Op die manier konden we ‘Tartuffe’ een volledige maand in reprise nemen! Uiteraard waren er voor die tijd nog enkele horden die genomen moesten worden. Ten eerste moet je je als maker afvragen of de thema’s nog steeds actueel zullen zijn. Vrienden van de Dansmuziek maakte telkens toneel omdat we een furie jegens iets maatschappelijks voelden of omdat we moesten ageren tegen iets uit de actualiteit.
Van het centrale personage uit ‘Tartuffe’ Orgon hebben we vorig jaar een gepensioneerde bankdirecteur gemaakt, die na jarenlang gegraai en financieel gekonkel wroeging is gaan voelen en zich daarom bekeerd heeft tot een spirituele goeroe. Een soort Dirk Scheringa die zich na zijn faillissement bekommert om zijn eigen zielenheil. Met de economische crisis nog steeds zeer voelbaar om ons heen, voelde dat engagement van toen nog steeds actueel. Ook het thema ‘geloof als machtsmiddel’ vonden we met alle controverses rondom priesters die zich aan kinderen vergrepen nog altijd iets van vandaag de dag.
Ten tweede horde die we moesten nemen, was uiteraard een financiële; ‘Tartuffe’ is een stuk waar je normaal gezien negen acteurs voor nodig hebt. Vorig jaar hebben we het bewerkt voor zes mensen op het toneel. Als producent van je eigen theatervoorstelling dien je iedereen een volwaardig loon te geven. Bovendien was een stagiair van vorig jaar (Kevin Hassing) ondertussen afgestudeerd en waren zijn collega’s op het podium allemaal een jaartje en een schaaltje ouder geworden. Met hulp van het Fonds Podiumkunsten en een laatste graai uit ons eigen overgebleven budget lukte het ons de begroting rond te krijgen.
De voorstelling die vanaf 8 mei 2010 in Deventer speelt, wijkt op verschillende punten af van die van vorig jaar; sommige personages hebben ietwat andere kostuums of schmink gekregen. Enkele rollen zijn veel meer gelaagd en prominenter aanwezig. De apenkooi waarin gespeeld wordt is 20cm verlaagd. Scènes zijn qua intentie of qua tekstlengte aangepast en zelfs inhoudelijk hebben we wat dingen veranderd. Alle inhoudelijke wijzigingen hangen samen met de vorig jaar opgedane kennis maar ook met het materiaal waarmee je een voorstelling opnieuw dient te construeren; één van de actrices (Klavertje Patijn) bijvoorbeeld is in deze versie hoogzwanger; een blije verwachting uit de echte wereld die wat ons betreft de voorstelling vele malen beter maakt. Alle overige veranderingen zijn gedaan vanuit de overtuiging dat de ‘Tartuffe’ daardoor beter, sexier, rauwer en waarachtiger is dan die van vorig jaar.
In de repetities heb ik voorts angstvallig registraties buiten de deur proberen houden. Niks mocht een herhaling zijn van wat vorig jaar uitgevonden is. Alle handelingen en intenties moesten uit een innerlijke noodzaak en logica voortkomen. De meest vreemde bewegingen of grimassen dienden door de spelers opnieuw intern beargumenteerd worden; een soort intrinsieke weg doorheen de voorstelling. Bij Vrienden van de Dansmuziek heb ik geleerd dat de groteske, absurdistische speelstijl te allen tijde gerelateerd moet zijn aan een kloppende inhoud. Nog meer dan bij naturel spel is de blauwdruk (het interne verhaal van de personages) extreem zichtbaar en daarom van belang.
Tot slot het oeroude cliché dat komedie heerlijk gedijt bij vele speelbeurten. Het is voor mij en de spelers een ware sport een grap zodanig te ensceneren dat hij negenennegentig procent van de tijd zeker valt. Het argument dat de zaal niet meewilde of dat de techniek ons tegenwerkte, is een argument dat ik nooit wil horen. We moeten ten volste vertrouwen op ons anderhalf uur dynamisch, humoristische en fysieke verhaal. En naarmate we het vaker spelen, moet het gewoon beter en beter worden. Daar ben ik de Blind Date organisatie zeer erkentelijk voor. Eindelijk eens een voorstelling langer kunnen spelen dan 30 keer. Dat betaalt zich op vele manieren uit.
Uw Reactie